أبو الحسن الشعراني

61

پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)

بايد داد ، يعنى مالى به فراخور حال شوهر ، اگر فقير باشد كمتر و اگر غنى باشد بيشتر . « 1 » مؤلف : و مراد به حين در آيه ، قيامت است و حين در قرآن بر وجوه آمد . در خبرى آورده‌اند كه در عهد ابو بكر مردى بيامد و گفت : من نذرى كرده‌ام كه حينى با اهل خود سخن نگويم ، مرا چندگاه با او سخن نبايد گفتن ؟ گفت : تا به قيامت ، گفت : از كجا گفتى ؟ گفت : من قوله تعالى : وَ مَتاعٌ إِلى حِينٍ ، برخاست به نزديك عمر آمد و گفت : چنين حالى است ، من چندگاه سخن نگويم با او ؟ گفت : چهل سال ، گفت : از كجا گفتى ؟ گفت : لقوله : هَلْ أَتى عَلَى الْإِنْسانِ حِينٌ مِنَ الدَّهْرِ . « 2 » به نزديك عثمان آمد و گفت : تو چه مىگويى در اين‌چنين حالى ؟ گفت : برو يك سال با او سخن مگوى ، گفت : از كجا گفتى ؟ گفت : من قوله تعالى : تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها . « 3 » به نزديك على آمد ، گفت : چه گويى ؟ گفت : اگر بامداد نذر كردى ، شبانگاه سخن توانى گفتن ، و اگر شبانگاه نذر كردى ، بامداد سخن توانى گفتن ، گفت : از كجا گفتى ؟ گفت : قوله تعالى : فَسُبْحانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَ حِينَ تُصْبِحُونَ . « 4 » علّامه شعرانى : لفظ مطلق را در نذر و قسم حمل بر اقلّ مسمّا توان كرد ، چنان‌كه اگر نذر كند مالى در راه خدا بدهد ، كمترين مقدار كافى است . « 5 » مؤلف : و به نزديك ما هركه نذر كند كه حين روزه دارد بايد تا شش ماه روزه دارد ؛ لقوله تعالى : تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ براى آن‌كه به هر شش ماه درخت به بر آيد . علّامه شعرانى : يعنى به ميوه آيد . و به قاعده بايد اندك مدّتى كه حين بر او صادق

--> ( 1 ) . همان . ( 2 ) . انسان ( 76 ) آيهء 1 . ( 3 ) . ابراهيم ( 4 ) آيهء 25 . ( 4 ) . روم ( 30 ) آيهء 17 . ( 5 ) . روح الجنان ، ج 1 ، ص 147 .